| Wojciech Gerson (1.07.1831 Warszawa - 25.02.1901 Warszawa) polski malarz, także historyk i teoretyk sztuki, pedagog. Szkołę średnią ukończył w Piotrkowie Trybunalskim, od 1844 studiował w Szkole Sztuk Pięknych (SSP) w Warszawie, krótko studiując architekturę, a ostatecznie kończąc tam malarstwo 1850 (uczeń F. Piwarskiego, M. Zaleskiego i C. Breslauera), dyplom 1851. Wtedy też związał się z grupą warszawskiej cyganerii malarskiej skupionej wokół Marcina Olszyńskiego oraz podjął szereg podróży krajoznawczych, kolejną dopiero 1860. W 1853 otrzymał stypendium rządowe i studiował do 1855 w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, potem otrzymując tam kolejne tytuły akademickie (profesor od 1878). W latach 1856-1858 przebywał w Paryżu, 1858 powrócił do Warszawy, gdzie ugruntował swoją popularność i związał się z Towarzystwem Zachęty Sztuk Pięknych. Nauczał rysunku 1860-1871 w Instytucie Głuchoniemych, a 1872-1896 był głównym, profesorem Klasy (Szkoły) Rysunkowej w Warszawie, gdzie wykształcił wielu wybitnych polskich malarzy. W tym okresie dużo podróżował, ale zwykle były to krótkie podróże zagraniczne, dłuższe pobyty krajowe związane były z Krakowem i ulubionymi Tatrami. Był czołową postacią życia artystycznego Warszawy, autor szeregu publikacji i artykułów z historii oraz teorii sztuki. Pozostawił bogatą i zróżnicowaną twórczość malarską - ponad 500 realistycznych obrazów (głównie malarstwo historyczne, pejzażowe i religijne, a także portretowe), liczne rysunki i ilustracje, zaś bardzo rzadko uprawiał litografię; zob. Polski słownik biograficzny (PSB) t. 7 ss. 400-403 i SAP t. 2 ss. 309-316.
Drzeworytnia Warszawska w Warszawie, założona w końcu 1872 przy ul. Krakowskie Przedmieście 59 działająca na zasadzie spółdzielni (Władysław Bojarski, Ignacy Chełmicki, Bronisław Puc i Feliks Zabłocki) rytowała głównie dla rosyjskich czasopism ilustrowanych, filia w Petersburgu, którą prowadzili kolejno P. Dziedzic (z pomocą Baranowskiego), Władysław Bojarski i Piotr Dyamentowski; w Polsce najważniejszym zleceniem było 213 rycin do albumu "Willanów. Album widoków i pamiątek" Warszawa 1877; zob. SPKP Suplement ss. 179-180, Opałek 1949 ss. 19-20. Po upadku Drzeworytni Wieńca w 1873 jej drzeworytnicy zasilili Drzeworytnię Warszawską; zob. Kotańska 1997 s. 97. Drzeworytnicy: Baranowski, Berg, Bojarski, Chełmicki, Ciechomski, Dyamentowski, Dziedzic, Jezierski, Konarzewski, Kownacki, Łoskoczyński, Malinowski, Mrówczyński, Puc, Regulski, Julian Schübeler, Skrzymowski, Staszkowski, Ślaski, Wolski i inni |
